دیدگاه های کم سابقه ابن تیمیه در قرن هفتم، چهره ای متعصب از وی و قرائتی متحجرانه از اسلام به نمایش گذاشته و باعث شد تا موجی از مخالفت دانشمندان فریقین خصوصا عالمان مذاهب اربعه اهل سنت علیه او به راه افتد. تا جایی که با اتفاق نظر، او را طرد و با حکم قضایی به حبس طولانی محکوم نمودند. یکی از دیدگاه های وی، ایراد به جنگ های امیرالمومنین7 در جمل و صفین است. وی این جنگ ها را فاقد وجاهت شرعی و مصداق فتنه و معارضان یعنی اصحاب جمل و معاویه و یارانش را از اتهام بغی تبرئه می نماید. مساله ما میزان انطباق ادعاهای ایشان با منابع دینی و دیدگاه غالب در میان اهل سنت است. یافته مهم این مقاله که با روش تحلیلی توصیفی و با استفاده ازمنابع معتبر اهل سنت تدوین شد، عدم انطباق دیدگاه وی با منابع مهم دینی و دیدگاه غالب آنان بوده و به این نتیجه می رسد که دیدگاهش کاملا نادرست و در تقابل با اندیشه سایر اهل سنت می باشد.

ابن تیمیه در منهاج السنه با در پیش گرفتن شیوه انکار و تضعیف اسناد روایات یا منحرف کردن خطاب روایات از علی (ع) و توجه دادن آن به اشخاص دیگر، در صدد بی پایه و اساس نشان دادن نظر شیعیان، درباره مقام علمی علی (ع) برآمده است، تا جایی که در این مسیر با تکیه بر روایات جعلی و غیرواقعی، نهایت تلاش خود را کرده تا مقام علمی صحابه را بر علی (ع) رجحان دهد، لذا در این نوشتار بر آنیم با توجه به فراوانی منابع و ثبت وقایع تاریخی در لابه لای متون اهل سنت، حقیقت را که خلاف گفته های ابن تیمیه است، ثابت کنیم و نشان دهیم تا چه اندازه در قبال علی (ع) عناد داشته و تمام همت خود را صرف قلب و تدلیس واقعیاتی می کند که مورخان و محدثان آنها را ثبت و ضبط کرده اند.

منهاج الدکان از جمله معدود کتب طبی و دارویی قدیمی است که مخاطبش داروساز می باشد و در قرن هفتم هجری توسط کوهین عطار(یهودی) در سرزمین مصر نگاشته شده است. مولف انگیزه خود را از تالیف منهاج الدکان ارایه کتابی جامع در این زمینه ذکر می کند و اختصاص کتاب برای مخاطبین داروساز به احتمال قوی یکی از دلایل انتشار گسترده آن می باشد. این اثر که تلخیصی از چندین کتاب و برخی تجربیات شخصی مولف می باشد، ضمن در برداشتن نظمی ساده و منطقی در ارایه آنچه که در داروسازی مورد نیاز می باشد حاوی توصیه های سودمند در باب اخلاق حرفه ای عاملان بدین علم می باشد. هدف از این مطالعه، کتابشناسی منهاج الدکان می باشد که شامل 25 باب می باشد. مفاهیم اخلاقی این اثر بیانگر این موضوع می باشد که در دوره اسلامی یک داروساز علاوه بر مهارت در این فن بایستی پایبند به اصول اخلاقی بوده و به حقوق بیمار احترام بگذارد.

سابقه و هدف: نخستین آثار علمی در زمینه های پزشکی و داروسازی با ترجمه متون یونانی و مصری و سریانی به عربی پدید آمد. پس از آن در دوران عباسی دانشمندان به تالیف و تدوین آثار مستقل گرایش یافتند. دامنه این تحرک علمی تا دورترین نقاط امپراتوری اسلامی فرارفت. از آن جمله، ابوالمنی داوودبن ابی نصر الاسراییلی الهارونی معروف به کوهین العطار، داروساز یهودی ساکن مصر، در سال 658 هجری کتابی درباره داروسازی عملی نگاشت و آن را منهاج الدکان و دستور الاعیان فی اعمال و تراکیب الادویه النافعه للابدان نامید که ترجمه فارسی کتاب با عنوان «شربتکده عطار هارونی» چاپ شده است. مواد و روش ها: مطالعه حاضر براساس روش کتابخانه ای صورت گرفته است. نخست به منظور مروری بر تاریخچه طب و داروسازی، منابع کهن بررسی شد. سپس برای یافتن اطلاعاتی مربوط به زندگی و آثار کوهین عطار، کلیدواژه های منابع فارسی و عربی از طریق پایگاه های علمی SID Magiran, Irandoc, و پایگاه های بین المللی نظیر Scopus و Google Scholar جست و جو شد و مطالب لازم استخراج و در نگارش مقاله استفاده شد. یافته ها: این مطالعه نشان می دهد که هدف کوهین عطار از نگارش کتاب «منهاج الدکان» نگارش متنی جامع در داروسازی بوده است که خواننده را از مراجعه به سایر آثار بی نیاز کند. از این رو کتاب به شیوه کتب تعلیمی و به صورتی بسیار روشمند فراهم آمده است. از میان بیست و پنج باب کتاب، گسترده ترین بخش، باب دوم است که شیوه ساخت 142 شربت را با ذکر جزییات بیان کرده است. نتیجه گیری: نویسنده نزدیک به صد نکته سودمند اخلاقی را در کتاب درج کرده است که بیانیه اخلاقی داروسازان حرفه ای به حساب می آید. اطلاعات تخصصی در زمینه داروشناسی و ابزار و وسایل داروسازی درج شده در کتاب افزون بر متخصصان داروسازی، برای ادیبان، جامعه شناسان و مورخان تاریخ علم نیز قابل توجه است.

ابن تیمیه (661-728 هجری قمری) از دانشمندان معروف اهل تسنن است که دیدگاه های او در کتاب «منهاج السنه النبویه» و دیگر آثارش در زمینه ارزیابی احادیث، محور بحث های مختلف بوده است.نویسنده در این مقاله، ابتدا بیان شرح حال ابن تیمیه، نظرات دانشمندان سنی در باره او و معرفی «منهاج السنه» می پردازد. و پس از آن، هفده روش از روش های برخورد وی با احادیث پیامبر اسلام صلی اله علیه و آله را بررسی می کند. نویسنده در این بررسی، برای هر روش، نمونه هایی ذکر کرده و آن روش ها را مورد نقد علمی قرار داده است.

در سنجشِ دو اثر ابن تیمیه، یعنی کتاب منهاج السنه ی با الفتاوی الکبری تهافتی یافت می شود؛ ابن تیمیه در منهاج السنه ی، تقیه را از اصول عقاید شیعه و مختص به آنان دانسته است. آن گاه آن را با دروغ و نفاق یکی دانسته و بر آن شده که اصول شیعه قابل اعتماد نیست، این در حالی است که همو در الفتاوی الکبری هم دروغ مصلحتی و هم تقیه اکراهی را تجویز نموده است و این تناقضی است گویا که قابل انکار نیست. در مورد تقیه، کلیت ناروا بودن دروغ ثابت نیست، چون دروغ مصلحتی-چنان که وی گفته-جایز است و تقیه از این نوع است؛ و نیز، یکی دانستن نفاق با تقیه، خطا است، چرا که اولی اظهار ایمان و پنهان کردن کفر است، در صورتی که تقیه خلاف آن است. افزون بر این، مطالب منهاج السنه ی با آیات وحیانی نیز ناسازگار بوده و در تناقض است. آیات کریمه به صراحت یا به طور ضمنی یا به صورت گزارشی، جواز تقیه را بیان کرده و کلمات مفسرین اهل سنت نیز بیانگر همین واقعیت است و این نشان می دهد که تقیه مختص به شیعه نبوده و عموم مسلمانان بلکه همه عقلا آن را پذیرفته و به کار بسته اند.

کتاب منهاج السنه از جمله آثار ابن تیمیه است که وی در آن تلاش دارد تا با استناد به موارد شاذ و نادر و گاه اسناد ضعیف و دروغ، جایگاه اهل بیت پیامبر| از جمله اعتقاد به امام عصر# را تضعیف و حتی انکار نماید. نویسنده با بهره گیری از روش تحقیق کتابخانه ای و با رویکرد تحلیلی توصیفی تلاش دارد تا با استناد به روایات اهل سنت، به تحلیل و نقد مبانی ابن تیمیه در انکار امام عصر# پرداخته و نشان دهد که ابن تیمیه با استفاده از ترفند دروغ سازی و با تکیه بر روایات بسیار شاذ و نادر، سعی داشته تا باور شیعیان به مهدی موعود را به چالش کشیده و با اتهام شیعه در استناد به روایات غیرمنقول از اهل سنت، جایگاه امام عصر را ضعیف جلوه دهد، این در حالی است که منابع روایی اهل سنت خلاف گفته ها و اندیشه های ابن تیمیه را نشان می دهد و روایات مشهوری را که محدثان نقل نموده اند، نشان از جایگاه والا و اعتقاد عمیق شیعیان به موعودی دارد که پیامبر| به آن بشارت داده است.

تناولنا فی البحث موضوعًا من المواضیع المهمة والتی ترتبط ارتباطًا وثیقًا بحیاة الفرد الإنسانی بشکل خاص وبالمجتمع ککل فقد تکلمت عن موضوع(صنمیة النفس وعلاجها فی القرآن والسنة) وقد تناول البحث مفهوم الصنمیة ومفهوم النفس فی اللغة والاصطلاح، وبینا أن صنمیة النفس هی أن یتخذ الإنسان من اهوائه وشهواته وغرائزه النفسیة إلهاً یعبده ویقدسه وینصاع إلیه فیبتعد عن عبادة الله. ثم عرفت مفردات عنوان البحث لغویاً و اصطلاحاً, ثم سلطت الأضواء على الأمراض النفسیة والعقلیة والأخلاقیة تاریخیاً وأوضحت مدى تطور العلاج عبر العصور وکیف أن المسلمین وبالخصوص أئمة أهل البیت (ع) کان لهم الاهتمام البالغ بسلامة النفس والمعرفة القصوى بأمراضها وکیفیة علاجها والوقایة منها. ثم تناولنا منهجیة القرآن الکریم ورؤیته لحیاة سعیدة وأمنه، وذکرنا أن للنفس أقسام ثلاثة یذکرها القران هی النفس الأمارة واللوامة والمطمئنة، کما تعرضنا للمرض القلبی وعلاجه فی القرآن والطب الحدیث وکیف ان العلاج الناجع والذی یتضمن الوقایة قبل العلاج هو منهج القران الکریم. وبما أن الأمراض الأخلاقیة متعددة وکثیرة فقد اقتصرنا على ذکر ما هو أشد شراسة وفتکًا بالنفس الإنسانیة ووضحنا مدى تأثیر هذه الأمراض على الأرواح والقلوب، کالتکبر، الغرور، الحسد، وهوى النفس. وأسبابها وطرق علاجها من خلال تعالیم القران الکریم ومنهاجه. ثم بینا دور النبی محمد (ص) وأهل بیته الکرام(ع) فی إصلاح النفس وتهذیبها وتزکیتها لتتخلى عن الرذائل وتتحلى بالفضائل، من خلال توجیهاتهم وبالخصوص وصایا الإمام علی (ع) فی معرفة النفس التی تعد من أفضل المعارف والمحور الأول فی سلم الرقی والکمال. وذکرنا عدوان رئیسیان للإنسان هما النفس الأمارة والشیطان وطرق التخلص من هذه العداوة. ومن ثم إتباع الخطوات العملیة فی سبیل تهذیب النفس والرقی بها فی السیر والسلوک إلى الله تعالى . ثم تطرقنا لعلاج الأمراض الأخلاقیة من خلال السنة الشریفة وروایات أهل البیت علیهم السلام، حیث تطرقنا لأکثرها ضراوة وفتکاً بل أعظمها خطرًا، الغضب، الشهوة، طول الأمل، والنمیمة وبینا أثارها وأسبابها وطرق علاجها، وفی ختام بحثنا عددنا صور ونماذج من أخلاق أهل البیت (ع). التی تعد منهجیة رائعة ومثل علیا فی کیفیة الأعداد الروحی لکل السالکین من خلال سلوکهم ووصایاهم وخطبهم وأحادیثهم علیهم السلام.

سبک زندگی به معنای امروزd آن اگرچه پدیده ای نو و محصول شرایط زندگی مدرن است لکن در قالب ادبیاتی دیگر دیرینه ای طولانی دارد و مفاهیم مرتبط با آن را می توان در آیات قرآن کریم پیدا کرد. در علوم اجتماعی برای بررسی موضوع سبکزندگی از مفاهیمی هم چون توسعه، تمدن، فرهنگ، طبقه، هویت و مانند آن استفاده شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی سبکزندگی در قرآن کریم به این پرسش پاسخ می دهد که واژگان مربوط و مرتبط با سبک زندگی در قرآن کدامند و بسامدی آن در این کتاب مقدس چگونه است؟ با استفاده از روش اسنادی در مرحله اول و تحلیل بسامدی یا فراوانی در مرحله دوم، این نتیجه حاصل شد که حداقل 10 واژه در قرآن کریم دارای قرابت معنایی با سبک زندگی است و با استفاده از این واژگان می توان تصویری از سبک زندگی اسلامی مبتنی بر قرآن کریم ارائه کرد. علاوه بر واژه دین که درتعریف آن به روش زندگی نسبت این همانی با سبک زندگی دارد، واژگانی همچون سنت، ملت، منهاج، صراط، طریق، حیات طیبه، دأب، سیره و مانند آن نیز مشعر به سبک زندگی هستند. چنان چه سبک زندگی را به همه سطوح و عرصه های حیات جمعی و فردی تسری بدهیم، مفاهیمی چون «دین»، «سنت» و «ملّت» نزدیک ترین واژه ها به سبک زندگی خواهند بود. در تلقی از سبک زندگی به مثابه روش زندگی، واژ ه هایی هم چون «منهاج»، «سیره» مناسب تر هستند؛ لکن اگر بنا باشد هم چون برخی ادبیات موجود، سبک زندگی را به سطوح رویین زندگی مربوط بدانیم، معادل های دیگری مانند «شاکله» و «دأب» سنخیت بیشتری با موضوع بررسی دارند.